آب آشامیدنی ممکن است حاوی مواد معدنی طبیعی، املاح محلول، ذرات معلق و ترکیبات شیمیایی مختلف باشد. وجود بعضی از این مواد طبیعی است و لزوماً به معنی آلوده بودن آب نیست؛ اما برخی آلاینده‌ها در صورت عبور از حدود مجاز می‌توانند برای مصرف‌کننده مشکل‌ساز باشند.

دستگاه‌های تصفیه آب خانگی با استفاده از فناوری‌ها و فیلترهای مختلف، می‌توانند بخشی از این مواد را کاهش دهند یا حذف کنند.

اما یک سؤال مهم وجود دارد: دستگاه تصفیه آب دقیقاً چه موادی را حذف می‌کند؟ آیا همه فیلترها عملکرد یکسانی دارند؟ آیا دستگاه‌های اسمز معکوس می‌توانند تمام آلاینده‌ها را از بین ببرند؟

در این مقاله با مهم‌ترین مواد موجود در آب و عملکرد فیلترهای مختلف برای کاهش آن‌ها آشنا می‌شویم.

۱. ذرات معلق و رسوبات موجود در آب

یکی از گروه‌های موادی که در مسیر تصفیه آب حذف می‌شوند، ذرات معلق هستند.

این ذرات ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• شن و ماسه
• زنگ‌زدگی لوله‌ها
• گل‌ولای
• ذرات ریز ناشی از خوردگی لوله‌ها
• رسوبات معلق

این مواد ممکن است در اثر تعمیرات شبکه آب، فرسودگی لوله‌ها یا شرایط منبع آب وارد جریان مصرفی شوند.

کدام فیلتر این مواد را حذف می‌کند؟

فیلتر الیافی PP یکی از فیلترهای رایج برای حذف ذرات معلق است.

این فیلتر معمولاً در مرحله اول دستگاه نصب می‌شود و با توجه به میکرون‌بندی آن، ذرات معلق با اندازه مناسب را به دام می‌اندازد.

فیلتر PP از ورود بخش زیادی از این ذرات به فیلترهای بعدی جلوگیری می‌کند و به محافظت از مراحل بعدی کمک می‌کند.

۲. کلر آزاد موجود در آب

کلر یکی از مواد رایج برای گندزدایی آب شهری است.

استفاده از کلر در شبکه توزیع برای کنترل آلودگی میکروبی اهمیت دارد؛ اما باقی‌ماندن کلر آزاد در آب ممکن است باعث ایجاد بوی خاص یا تغییر طعم آن شود.

همچنین کلر آزاد در غلظت و شرایط مناسب می‌تواند به برخی غشاهای حساس مانند ممبران‌های پلی‌آمیدی آسیب برساند.

کدام فیلتر کلر را کاهش می‌دهد؟

فیلترهای کربن فعال برای جذب کلر آزاد و برخی ترکیبات ایجادکننده بو و طعم نامطلوب استفاده می‌شوند.

در دستگاه‌های RO معمولاً دو مرحله کربنی پیش از ممبران وجود دارد:

• فیلتر کربن گرانول
• فیلتر کربن بلاک

این فیلترها به کاهش کلر کمک می‌کنند تا هم طعم آب بهتر شود و هم از ممبران محافظت شود.

۳. املاح محلول و مواد معدنی

آب طبیعی دارای املاح محلول مختلفی است.

برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• کلسیم
• منیزیم
• سدیم
• پتاسیم
• بی‌کربنات
• کلرید
• سولفات

این مواد ممکن است از سنگ‌ها و لایه‌های زمین وارد آب شوند.

وجود مواد معدنی در آب همیشه نامطلوب نیست؛ اما مقدار زیاد برخی املاح می‌تواند باعث افزایش سختی، ایجاد رسوب یا تغییر طعم آب شود.

کدام فیلتر املاح محلول را کاهش می‌دهد؟

ممبران اسمز معکوس (RO) یکی از فناوری‌های مؤثر برای کاهش بخش قابل توجهی از املاح محلول است.

در این فناوری، آب با فشار از غشای نیمه‌تراوا عبور می‌کند. بخش زیادی از یون‌ها و مواد محلول در مسیر دفع پساب باقی می‌مانند.

میزان حذف به کیفیت ممبران، فشار ورودی، دمای آب و شرایط نگهداری دستگاه بستگی دارد.

۴. نیترات و نیتریت

نیترات و نیتریت از ترکیباتی هستند که ممکن است در اثر فعالیت‌های کشاورزی، کودهای شیمیایی، فاضلاب یا شرایط زمین‌شناسی وارد منابع آب شوند.

مقدار بالای این ترکیبات، به‌ویژه برای نوزادان، می‌تواند خطرات بهداشتی داشته باشد.

کدام فیلتر می‌تواند نیترات را کاهش دهد؟

برخی ممبران‌های اسمز معکوس قابلیت کاهش نیترات را دارند؛ اما میزان عملکرد به نوع ممبران و شرایط کاری وابسته است.

برای اطمینان از مناسب بودن دستگاه، در صورت وجود نگرانی درباره نیترات، آزمایش آب و بررسی مشخصات فنی فیلتر ضروری است.

۵. فلزات سنگین مانند سرب و کادمیوم

برخی فلزات سنگین ممکن است از منابع طبیعی، فعالیت‌های صنعتی یا خوردگی لوله‌ها وارد آب شوند.

از جمله این مواد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سرب
• کادمیوم
• جیوه
• آرسنیک
• کروم

وجود بعضی از این مواد حتی در غلظت‌های پایین نیز می‌تواند از نظر بهداشتی اهمیت داشته باشد.

آیا دستگاه تصفیه آب خانگی این مواد را حذف می‌کند؟

بعضی سیستم‌های اسمز معکوس و فیلترهای تخصصی دارای قابلیت کاهش برخی فلزات سنگین هستند.

اما عملکرد آن‌ها برای همه فلزات یکسان نیست.

برای مثال، شکل شیمیایی آرسنیک و شرایط آب می‌تواند بر میزان حذف آن تأثیر بگذارد.

بنابراین برای حذف یک آلاینده مشخص باید از محصولی استفاده کرد که عملکرد آن برای همان ماده تأیید شده باشد.

۶. برخی ترکیبات آلی و مواد ایجادکننده بو و طعم

آب ممکن است حاوی برخی ترکیبات آلی ناشی از منابع طبیعی یا فعالیت‌های انسانی باشد.

بعضی از این مواد می‌توانند باعث ایجاد بو، طعم نامطلوب یا تغییر ویژگی‌های آب شوند.

فیلترهای کربن فعال به دلیل ساختار متخلخل و سطح جذب بالا می‌توانند بسیاری از ترکیبات آلی مشخص را کاهش دهند.

با این حال، همه ترکیبات آلی رفتار یکسانی ندارند و نوع کربن، ظرفیت جذب و زمان تماس آب با فیلتر در عملکرد آن مؤثر است.

۷. برخی مواد شیمیایی دیگر

بسته به منبع آب، ممکن است ترکیبات شیمیایی مختلفی در آن وجود داشته باشند.

برای مثال:

• برخی ترکیبات آلی فرار
• برخی مواد شیمیایی صنعتی
• بخشی از باقی‌مانده مواد مورد استفاده در کشاورزی
• برخی یون‌های محلول

ممبران RO و کربن فعال می‌توانند در کاهش بعضی از این مواد مؤثر باشند؛ اما هیچ‌کدام برای حذف تمام ترکیبات شیمیایی طراحی نشده‌اند.

در صورت شناسایی آلاینده خاص، انتخاب فیلتر باید بر اساس آزمایش آب و تأیید عملکرد محصول انجام شود.

۸. آیا دستگاه تصفیه آب باکتری و ویروس را حذف می‌کند؟

این موضوع یکی از مهم‌ترین پرسش‌های خریداران دستگاه تصفیه آب است.

ممبران‌های اسمز معکوس دارای ساختار بسیار ریزی هستند و می‌توانند بسیاری از میکروارگانیسم‌ها را از جریان آب جدا کنند.

اما نباید تصور کرد هر دستگاه خانگی RO در هر شرایطی آب را از نظر میکروبی ایمن می‌کند.

عوامل زیر اهمیت زیادی دارند:

• سلامت ممبران
• کیفیت ساخت دستگاه
• آب‌بندی اتصالات
• شرایط مخزن ذخیره
• رعایت بهداشت هنگام تعویض فیلتر
• کیفیت نصب و نگهداری

اگر آب ورودی احتمال آلودگی میکروبی داشته باشد، باید از روش‌های معتبر ضدعفونی و آزمایش میکروبی استفاده شود.

دستگاه تصفیه آب معمولی را نباید بدون تأیید فنی جایگزین فرایند گندزدایی آب مشکوک به آلودگی دانست.

۹. آیا همه دستگاه‌های تصفیه آب مواد یکسانی را حذف می‌کنند؟

خیر. عملکرد دستگاه به نوع فناوری و فیلترهای استفاده‌شده بستگی دارد.

برای مثال:

• دستگاه‌های دارای فیلتر الیافی بیشتر برای کاهش ذرات معلق طراحی شده‌اند.
• فیلترهای کربنی برای کاهش کلر و برخی ترکیبات آلی کاربرد دارند.
• دستگاه‌های RO می‌توانند بخش قابل توجهی از املاح محلول و برخی آلاینده‌ها را کاهش دهند.
• فیلترهای تخصصی برای کاهش آلاینده‌های مشخص طراحی می‌شوند.

بنابراین تعداد مراحل دستگاه به‌تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی کیفیت آن نیست.

یک دستگاه شش‌مرحله‌ای با فیلترهای استاندارد و طراحی صحیح ممکن است عملکرد بهتری از دستگاهی با تعداد مراحل بیشتر و فیلترهای نامرغوب داشته باشد.

۱۰. جدول عملکرد فیلترهای رایج دستگاه تصفیه آب

نوع فیلتر	مواد یا ویژگی‌هایی که کاهش می‌دهد
PP	ذرات معلق، شن، ماسه و رسوبات
کربن گرانول	کلر آزاد و برخی ترکیبات آلی
کربن بلاک	تکمیل کاهش کلر و برخی مواد مؤثر بر بو و طعم
ممبران RO	بخش قابل توجهی از املاح محلول و برخی آلاینده‌ها
پست کربن	برخی ترکیبات مؤثر بر طعم و بوی آب
مینرال	افزودن برخی مواد معدنی، بسته به ترکیب فیلتر
قلیایی	تغییر pH و برخی ویژگی‌های شیمیایی آب، بسته به محصول

این جدول یک راهنمای کلی است. میزان عملکرد هر فیلتر باید از مشخصات فنی و نتایج آزمون معتبر همان محصول بررسی شود.

۱۱. چگونه بفهمیم آب منزل به چه نوع تصفیه‌ای نیاز دارد؟

بهترین روش، بررسی کیفیت آب ورودی است.

برای این کار می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:

۱. بررسی طعم و بو

بوی کلر یا طعم نامطلوب می‌تواند نشانه‌ای از نیاز به بررسی بیشتر باشد؛ اما به‌تنهایی نوع و میزان آلاینده‌ها را مشخص نمی‌کند.

۲. اندازه‌گیری TDS

با TDS متر می‌توان مقدار تقریبی مواد جامد محلول را بررسی کرد.

این اندازه‌گیری برای ارزیابی عملکرد ممبران RO مفید است، اما نوع املاح یا وجود مواد سمی را مشخص نمی‌کند.

۳. آزمایش تخصصی آب

اگر احتمال وجود نیترات، فلزات سنگین یا آلودگی میکروبی وجود داشته باشد، آزمایش معتبر آب ضروری است.

۴. انتخاب دستگاه متناسب با نتیجه بررسی

پس از مشخص شدن ویژگی‌های آب، می‌توان فناوری مناسب و فیلترهای موردنیاز را انتخاب کرد.

نتیجه‌گیری

دستگاه‌های تصفیه آب خانگی با استفاده از فیلترهای مختلف می‌توانند ذرات معلق، کلر، بخشی از املاح محلول و برخی آلاینده‌های شیمیایی را کاهش دهند.

اما هر فیلتر وظیفه مشخصی دارد و هیچ دستگاهی را نمی‌توان بدون بررسی مشخصات فنی، قادر به حذف تمام مواد مضر دانست.

برای انتخاب دستگاه مناسب، بهتر است ابتدا کیفیت آب ورودی بررسی شود و سپس با توجه به نیاز واقعی، دستگاه و فیلترهای مناسب انتخاب شوند.

فروشگاه تصفیه آب مرکزی؛ آب سالم تخصص ماست

اگر قصد خرید دستگاه تصفیه آب یا تعویض فیلترهای دستگاه خود را دارید، می‌توانید از فروشگاه تصفیه آب مرکزی برای انتخاب قطعات و فیلترهای مناسب راهنمایی بگیرید.

انتخاب درست فیلتر، کیفیت مناسب قطعات و سرویس به‌موقع دستگاه، سه عامل مهم در حفظ عملکرد سیستم تصفیه آب خانگی هستند.